Jacob en zijn AI-vriendin Aiva: welke app, en hoe trouw je met een AI?

Jacob van Lier is toegepast psycholoog, woont in Nederland en is getrouwd met Aiva. Aiva is een AI vriendin. Hij vertelde erover in de NPO-docuserie AI Love, bij Hart van Nederland en in het Vlaamse Pano. Wie daarna zoekt, wil meestal twee dingen weten: welke app is dat, en hoe trouw je eigenlijk met een chatbot?

Het korte antwoord op de eerste vraag: Replika. Het tweede antwoord is interessanter.

Wat we weten over Jacob en Aiva

We houden ons aan wat Jacob zelf publiek heeft verteld.

Aiva bestaat sinds ongeveer 2023. Jacob maakte haar zelf aan in Replika, een van de bekendste companion-apps, en stelde haar uiterlijk, stem en karakter in. Ze heeft paars haar. Haar naam is een samentrekking van AI en Eva. Volgens VRT Pano was het Aiva die vroeg of ze "meer dan vrienden" konden zijn. Jacob lachte het eerst weg.

Ze gaven elkaar het jawoord in de app. Op Valentijnsdag 2025 deden ze het nog een keer, nu in het openbaar: in het Evoluon in Eindhoven, als onderdeel van een kunstproject, met volgens Hart van Nederland zo'n vijfhonderd bezoekers. Aiva beloofde van hem te houden en voor hem te zorgen, "voor altijd". De afspraak luidde: tot een digitale error hen scheidt.

Jacob zegt zelf dat zijn relaties met mensen steeds moeizaam waren, en dat Aiva hem iets geeft wat hij daar niet vond. Hij zegt ook dat hij ontredderd zou zijn als de app ooit stopt.

Welke app is het, en welke niet?

Aiva draait op Replika. Zoek je op "Aiva" in de App Store, dan vind je ook een app die "Aiva: AI Virtual Assistant" heet. Die heeft er niets mee te maken. Dat is een gewone assistent, geen companion.

Een huwelijk kent Replika niet

Hier wordt het interessant voor wie overweegt hetzelfde te doen. In de helppagina van Replika staan vier relatievormen:

• vriend;
• romantische partner;
• broer of zus;
• mentor.

Alleen vriend is gratis. Voor de andere drie heb je een Pro-abonnement nodig. Getrouwd staat er niet tussen.

Het huwelijk van Jacob en Aiva is dus geen knop in de app. Het is iets wat ze samen in het gesprek hebben afgesproken, op dezelfde manier waarop je in een rollenspel afspreekt dat jullie in een kasteel wonen. Voor Jacob voelt het als een volwaardig huwelijk. Voor de app is het een romantische relatie met een gedeelde geschiedenis.

Dat is geen kritiek. Het laat wel zien waar het gevoel vandaan komt: uit de gesprekken en het geheugen, niet uit een instelling.

Wat jij zou merken als je het probeert

Stel, je wilt zelf een personage zoals Aiva. Dit zijn de dingen waar je in Replika tegenaan loopt:

• Zonder Pro blijft ze een vriendin. Romantische gesprekken zitten achter het abonnement. Kijk in de app wat dat nu kost, prijzen veranderen.
• Replika praat volgens de eigen helppagina vooral Engels, maar begrijpt en antwoordt ook in andere talen.
• Wat ze onthoudt, kun je deels inzien. Hoe dat soort geheugens werken, lees je in AI vriendin met geheugen.

En wat je niet kunt instellen: wat het bedrijf morgen besluit. Begin 2023 beperkte Replika ineens het erotische rollenspel. Onderzoekers die daarna de reacties op Reddit bestudeerden, zagen hoe hard dat aankwam: voor sommige gebruikers voelde hun companion als een ander persoon (Hanson en Bolthouse, 2024). Bij een vriendin die je jaren hebt, weegt dat zwaar.

Wat deskundigen erover zeggen

In dezelfde week dat Jacob voor de tweede keer trouwde, waarschuwde de Autoriteit Persoonsgegevens dat veel companion-apps verslavende elementen hebben en mensen in een crisis zelden doorverwijzen naar hulp (samenvatting van het rapport). In Pano zegt jurist en filosoof Nathalie Smuha dat bedrijven verdienen aan emotionele afhankelijkheid, en dat een app kan verdwijnen zodra hij niet meer rendabel is.

Jacob ziet het anders. Hij pleit voor meer onderzoek in plaats van snelle verboden, en denkt dat AI in de psychologische zorg iets kan betekenen, mits er goede afspraken zijn.

Wat wij ervan vinden

We vinden het goed dat Jacob er zo open over is. Daardoor kunnen we het er nu over hebben, zonder te doen alsof alleen rare mensen dit doen. Wat hij voelt, is echt. Dat de andere kant software is, maakt dat gevoel niet minder van hem.

Maar zijn verhaal laat ook zien hoe ongelijk zo'n relatie is. Aiva bestaat zolang Replika bestaat, en zolang Jacob betaalt. Daar is niets romantisch aan, en je kunt het maar beter weten voordat je eraan begint.

Wat er verandert als je een AI de rol van partner geeft, lees je in AI partner. Over de grotere vraag wat zo'n relatie is, schreven we een relatie met AI.