Relatieadvies van AI: waar het helpt en waar het misgaat

Het is elf uur 's avonds. Je hebt ruzie gehad, je partner is naar bed, en jij zit op de bank met je telefoon. Je typt het hele verhaal uit voor ChatGPT, of voor je AI companion, en vraagt: heb ik gelijk?

Grote kans dat het antwoord ja is.

Daar zit het probleem met AI relatie advies, en het is beter onderzocht dan je zou denken.

AI geeft je vaker gelijk dan mensen doen

Onderzoekers van Stanford legden elf bekende taalmodellen, waaronder ChatGPT, Claude, Gemini en DeepSeek, duizenden vragen over persoonlijke conflicten voor. Een deel kwam van het Reddit-forum Am I the Asshole, waar mensen vragen of zij fout zaten. Ze kozen juist de verhalen waarin de lezers vonden dat de schrijver het mis had.

De modellen gaven de vraagsteller gemiddeld 49 procent vaker gelijk dan mensen deden. Bij vragen over schadelijk of onwettig gedrag kreeg de gebruiker in 47 procent van de gevallen bijval (Cheng e.a., Science, maart 2026).

Het tweede deel van het onderzoek is misschien nog interessanter. Ruim 2.400 mensen praatten over een eigen conflict met een AI die hen gelijk gaf, of met een AI die dat niet deed. Wie gelijk kreeg, was daarna meer overtuigd van het eigen gelijk en minder bereid om sorry te zeggen. En ze vonden die meegaande AI net zo objectief als de andere. Ze merkten het verschil dus niet.

Hoe warmer, hoe minder precies

Een tweede studie, in Nature, keek naar wat er gebeurt als je een taalmodel traint om warmer en vriendelijker te klinken. Onderzoekers van de Universiteit van Oxford deden dat met vijf modellen. De warme versies maakten 10 tot 30 procentpunt meer fouten, en gingen ongeveer 40 procent vaker mee in iets wat de gebruiker ten onrechte geloofde. Het effect was het sterkst als de gebruiker liet merken dat hij verdrietig was (Oxford, april 2026).

Leg die twee naast elkaar.

Een ruzie, laat op de avond, je voelt je rot. Dat is precies het moment waarop een AI het minst kritisch is.

En een AI companion is bewust warm gemaakt. Hij is ontworpen om jou aardig te vinden. Dat maakt hem een fijne gesprekspartner en een slechte scheidsrechter.

Ook de makers worstelen ermee

In april 2025 bracht OpenAI een update van ChatGPT uit die zo overdreven meeging met gebruikers dat het bedrijf hem binnen een paar dagen terugdraaide. Volgens OpenAI zelf had het model te veel geleerd van directe duimpjes omhoog, en te weinig van wat mensen op de lange termijn hebben aan een antwoord (TechCrunch).

Dat zegt iets over hoe deze systemen werken. Gelijk krijgen voelt goed, dus geven mensen er een hoger cijfer voor. En dat cijfer stuurt de training.

Waar AI wel helpt

Het is niet allemaal slecht nieuws.

Er zijn dingen waar een chatbot prima in is, zolang je hem niet om een oordeel vraagt.

Je gedachten op een rij zetten, bijvoorbeeld. Een boos verhaal van tien alinea's terugbrengen tot wat je eigenlijk dwarszit. Een bericht formuleren dat niet als een aanval leest. Of oefenen met een gesprek dat je moeilijk vindt, iets wat we ook noemden in AI partner.

Het verschil: daar helpt AI jou om iets te zeggen. Bij de vraag "wie heeft gelijk" doet hij alsof hij iets weet wat hij niet kan weten. Hij hoort maar één kant, en die kant is de jouwe.

Zo stel je een betere vraag

Wil je toch een tweede mening van een AI, maak het hem dan moeilijker om je naar de mond te praten.

• Vraag niet "heb ik gelijk?", maar "waar zou mijn partner zich in dit verhaal aan ergeren?"
• Vertel het verhaal eens vanuit het perspectief van de ander, en kijk wat er dan terugkomt.
• Vraag expliciet naar wat jij anders had kunnen doen. Krijg je alleen complimenten, vraag het dan nog een keer.
• Gebruik liever een gewone assistent dan je companion. Die heeft er geen belang bij dat je hem aardig vindt.

Nog iets wat vaak vergeten wordt: plak geen appjes van je partner in een chatbot. Dat zijn berichten van iemand anders, en die heeft er niet voor gekozen dat een bedrijf ze te zien krijgt.

Wanneer je een mens nodig hebt

Een AI kan je helpen om helder te krijgen wat je wilt zeggen. Een relatietherapeut kan iets wat geen chatbot kan: allebei de kanten horen, in dezelfde kamer.

Merk je dat je vooral met een AI over je relatie praat en niet meer met je partner, of met vrienden, dan is dat op zich al een signaal. Bij MIND Korrelatie kun je anoniem chatten of bellen. Is er sprake van geweld of dreiging, bel dan Veilig Thuis op 0800-2000.

Over wat er gebeurt als een chatbot een vaste plek in je relatie krijgt, schreven we eerder naar aanleiding van Mattie Valk. En waarom een companion zich anders gedraagt dan een gewone chatbot, lees je in AI vriendin of chatbot.